Top 5 van stress op het werk

Langdurig ziekteverzuim als gevolg van psychische klachten neemt elk jaar toe. In meer dan 70% van de gevallen is dat verzuim gerelateerd aan stress op het werk. Inmiddels is voor 1 op de 6 medewerkers de stress zo hoog dat ze in een burn-out belanden. Niet alleen zorgwekkend voor de zieke medewerker, maar ook voor de werkgever. Hoe komt het nu dat steeds meer mensen stress op hun werk ervaren?

We zetten 5 redenen op een rij die bijdragen aan meer stress op het werk.

1. Hoge werkdruk

De meest herkenbare en overkoepelende stressfactor op de werkvloer is toch wel met stip op 1 de hoge werkdruk. We leven in een prestatiemaatschappij, waarin continu groeien de boventoon voert. We moeten steeds beter, sneller, meer. Misschien is dit ook wel de belangrijkste oorzaak waarom millennials (generatie Y, 1 op 5) en studenten (generatie Z, 1 op 3) meer te kampen hebben met burn-out gerelateerde klachten dan de generatie X en de babyboomgeneratie  (1 op 6).

En de werkdruk lijkt alleen maar toe te nemen. Door de toenemende globalisering moeten we optimaal productief en innovatief blijven om te kunnen blijven concurreren op wereldniveau. En dat terwijl we meer moeten doen met minder mensen, want er is ook sprake van ontgroening en vergrijzing: er ontstaat schaarste aan arbeidskrachten. De war for talent is al begonnen.

Wanneer we het hebben over werkdruk hebben we het eigenlijk over werkdrukbeleving. Iedereen beleeft werkdruk namelijk op een ander level. Waarom kan die ene collega de werkdruk beter aan dan de ander? Dat heeft ook te maken met de andere stressoren. We vertellen je er meer over.

2. Te veel afleiding/prikkels

Volgens Daniel Levetin, neurowetenschapper, heeft een mens door prikkels van informatie van kranten televisie en social media gemiddeld zo’n 60.000 gedachten per dag. We verwerken dus zo’n 17 kranten aan informatie per dag.

We staan de hele dag aan. Emailnotificaties poppen continu op, Social media wordt regelmatig gecheckt uit angst dat we belangrijke informatie missen of puur uit gewoonte. Het is inmiddels al een ingesleten patroon geworden.

Door deze digitale ontwikkeling kunnen we ons vaak niet meer voldoende focussen en concentreren. En wanneer we ons onvoldoende kunnen focussen en concentreren ontstaat er volgens Csikszentmihalyi, een van de grondleggers van de positieve psychologie en het concept flow, innerlijke wanorde, hebben we meer last van negatieve emoties en kunnen we niet meer (voldoende) doelbewust handelen.

3. Onveilige werkomgeving om volledig jezelf te kunnen zijn

Dat klinkt best heftig: een onveilige werkomgeving. Of de werkomgeving als veilig ervaren wordt is afhankelijk van de mate waarin fouten maken mag. Van fouten kun je immers leren en jezelf ontwikkelen. Bovendien: uit leren van fouten zijn de beste innovaties voortgekomen en de wetenschap groeit met ontdekken uit alles wat niet loopt zoals gepland. Mensen ervaren een werkomgeving als onveilig als er te hoge verwachtingen aan ze worden gesteld door directie, leidinggevende en/of collega’s

Of een werkomgeving als onvoldoende veilig wordt ervaren heeft ook veel te maken met hoe je als mens naar jezelf kijkt. Veelal denken we dat er veel van ons verwacht wordt, aangedreven door onze belemmerende overtuigingen. We leggen onszelf op dat wat we doen meteen perfect moet zijn en we geen fouten mogen maken (perfectionisme) of dat iedereen ons maar leuk en aardig moet vinden en dat elke (werk)dag perfect, leuk en fantastisch moet zijn. Psychiater Dirk de Wachter heeft nieuws voor ons: het leven is af en toe ook een beetje lastig, af en toe loopt het niet helemaal zoals je wil. Dat hoort er ook allemaal bij. Dat is het leven. En dat lastige delen we onvoldoende met elkaar op de werkvloer. Als we lastige dingen niet meer met elkaar delen in de werkomgeving, dan kunnen we de werkomgeving als onveilig gaan ervaren. Stress op het werk ontstaat als je niet kunt zijn wie je werkelijk bent met alle positieve en minder positieve momenten.

4. De verhouding uitdaging en vaardigheden is uit balans

Als de uitdaging hoog is en je hebt iets nog nooit of nog niet zo vaak gedaan (je bent nog niet geoefend), dan is dat meestal erg spannend. Het leidt tot stress en angst: je weet niet zeker of je het kunt/goed genoeg doet. Laten we duidelijk zijn: stress en lichte angst is functioneel in dit soort situaties. Het maakt je je alert en scherp, je treedt buiten je comfortzone. Door het te doen, te oefenen word je steeds beter in de uitdaging waar je voor staat en ontwikkel je je. Als die stress echter te lang aanhoudt, omdat de uitdaging lange tijd te groot is of te ver buiten je reikwijdte (haalbaarheid) ligt, dan kan dat leiden tot langdurige stress (niet meer functioneel) en burn-outklachten.

Als je heel erg ervaren bent en weinig uitdaging hebt, dan ga je dingen op de automatische piloot doen. De passie is eruit, je ontwikkelt je niet langer en het werk wordt saai. Je gaat misschien zelfs twijfelen aan jouw toegevoegde waarde in het geheel. Je raakt verveeld. Op lange termijn kan dit leiden tot bore-outklachten.

Hier ligt een belangrijke taak voor leidinggevenden: te hoge verwachtingen stellen aan medewerkers kunnen leiden tot stress. Te lage verwachtingen stellen aan medewerkers kan leiden tot frustraties, wat weer een impact kan hebben op hoe veilig de werkomgeving ervaren wordt.

5. Werk/privé onvoldoende in balans

Wat we veelal te horen krijgen in onze flowsessies ‘Minder werkdruk, meer flow’ en ‘grip op flow’ is dat veel mensen moeite hebben om ‘nee’ te zeggen tegen collega’s. Het voelt egoïstisch om naar huis te gaan, terwijl de werkdruk bij een collega zo enorm groot is. Daarmee houden we het probleem met elkaar in stand in plaats van dat we andere manieren vinden om het werk efficiënter in te richten of het probleem aan te kaarten. Bovendien: het werk komt nooit helemaal af, toch?

Door de digitale ontwikkelingen, de mogelijkheid om ook thuis te werken lopen werk en privé door elkaar. Daar kunnen we vaak door te weinig focus en concentratie nog onvoldoende mee omgaan. We proberen vaak nog een duidelijke scheiding te maken tussen werk en privé met alle gevolgen van dien. Zorgen hebben over thuis (bijvoorbeeld een ziek familielid), maakt dat je misschien wel fysiek, maar niet mentaal aanwezig bent op het werk en daardoor minder productief bent en niet het beste uit jezelf kunt halen. Je kunt het werk vervolgens niet goed loslaten, gaat piekeren en je bent daardoor ook niet bewust aanwezig thuis. Je hebt geen aandacht voor wat er op dat moment speelt. Het gevolg is een schuldgevoel en twijfel over of je het allemaal wel goed genoeg doet (als vader/moeder, partner, medewerker, collega, etc.). En zo ontstaat de vicieuze cirkel rond stress.

Hoe voorkom je stress op het werk?

Werkstress kun je het beste voorkomen door je niet te richten op de werkdruk, maar door de andere stressoren aan te pakken en de mentale veerkracht te bevorderen. En door het vergroten van de energie door flow ervaringen te stimuleren en zo burn-out te voorkomen.

Wil jij meer inzicht krijgen in wat de grootste stressoren zijn bij jou op de werkvloer en hoe je dit kunt verbeteren door flow in het team of je organisatie te bevorderen? Vraag dan onze workshop Flowtet aan.

Lees ook deze blogs:

Foto: rawpixel.com via Pexels